Bu yazıda Türkiye’de eczanelerde satışı yapılan makat çatlağı ilaçları, bu ilaçların etkileri, yan etkileri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. İçerikleri ile ilgili bilimsel çalışmalar sayfanın sonundadır.
Türkiye’de Satılan Makat Çatlağı Kremleri
Kas gevşetici kremler
- Rectoderm
Nitrogliserin içerir, makat kasını gevşetir - Anrecta
Rectoderm ile aynı etki (kas gevşetici) - Rectogesic
Nitrogliserinli, kan akışını artırır - Diltiazem pomat (majistral)
Kas spazmını çözer, iyileşmeyi destekler - Nifedipin krem (majistral)
Kas gevşetici, ağrıyı azaltır - Anuflex pomat
Bölgesel uyuşturucu (Lokal anestezik, ağrı kesici) kremler
- Anestol Pomat
Sadece uyuşturur, ağrıyı azaltır - Anuflex Pomat
- Lidokain içeren kremler
Bölgesel uyuşturma sağlar
Kombine etkili (hem bölgesel uyuşturucu hem kas gevşetici etkisi olanlar)
- Anuflex Pomat
Kas gevşetici + lokal anestezik + iyileştirici etki
Destekleyici
- Çinko oksit kremler
Yara iyileşmesini destekler
Nitrogliserin İçeren Kremler (Bilimsel Etkinlik)
Rectoderm
Etki Mekanizması
- Nitrogliserin içerir (NO donörü)
- İç makat kasında kimyasal sfinkter gevşemesi oluşturur
- Bölgedeki kan akımını artırarak iyileşmeyi hızlandırır
Bilimsel Kanıtlar
- Topikal nitrogliserin:
anal fissür tedavisinde etkili ve pratik bir yöntemdir - Çalışmalarda:
Hastalarda belirgin ağrı azalması gözlenmiştir - Fizyopatolojiye etkisi:
Sfinkter basıncını düşürerek fissürün temel nedenini hedefler
Klinik Sonuç
Ağrıyı azaltır
Kanlanmayı artırır
İyileşmeyi destekler
Anrecta
Etki Mekanizması
- Rectoderm ile aynı: nitrogliserin bazlı
- Anal sfinkter spazmını çözer
- Lokal dolaşımı artırır
Bilimsel Dayanak
Nitrogliserin içeren tüm preparatlar için ortak veri:
- Randomize çalışmalarda:
fissür iyileşme oranı %60–70 civarında - Plaseboya göre:
anlamlı derecede daha etkili
Klinik Yorum
✔ Cerrahiye alternatif ilk basamak tedavi
✔ Etkinliği kanıtlanmış
✔ Ancak yan etki: baş ağrısı sık
Rectogesic
Etki Mekanizması
- %0.2–0.4 gliseril trinitrat içerir
- Güçlü vazodilatör etki
- Anal sfinkter basıncını düşürür
Bilimsel Çalışmalar
- Randomize kontrollü çalışmada:
8 haftada %67 iyileşme (plasebo %32) - Anal basınç üzerine etkisi:
sfinkter basıncını anlamlı düşürür - Uzun dönem veri:
fissürlerin yaklaşık 2/3’ü medikal olarak iyileşir
Klinik Sonuç
En çok çalışılmış ilaç grubudur
Etkinliği güçlü kanıtlıdır
Ancak:
- Baş ağrısı %40–70 oranında görülebilir
Üç İlacın Bilimsel Özeti
| Özellik | Rectoderm | Anrecta | Rectogesic |
| Etken madde | Nitrogliserin | Nitrogliserin | Gliseril trinitrat |
| Etki | Kas gevşetici | Kas gevşetici | Kas gevşetici |
| İyileşme oranı | %60–70 | %60–70 | %60–70 |
| Kanıt düzeyi | Yüksek | Yüksek | Çok yüksek |
| Yan etki | Baş ağrısı | Baş ağrısı | Baş ağrısı |
Bilimsel SONUÇ
Nitrogliserin içeren bu üç ilaç:
- Anal fissür tedavisinde ilk basamak medikal tedavidir
- Sfinkter basıncını düşürerek “ameliyatsız iyileşme” sağlar
- Randomize kontrollü çalışmalarda:
- %60–70 iyileşme
- Belirgin ağrı azalması
Klinik Gerçek
Bu ilaçlar:
- Etkilidir ama nüks oranı vardır
- Kronik vakalarda her zaman yeterli olmayabilir
Anuflex Pomat: İçeriği, Etki Mekanizması ve Bilimsel Dayanaklar
Anuflex Pomat Nedir?
Anuflex Pomat, makat çatlağı (anal fissür) tedavisinde kullanılan;
yara iyileştirici + antiinflamatuar + koruyucu + rahatlatıcı etkileri bir araya getiren çok bileşenli bir topikal üründür.
Klasik ilaçlardan farklı olarak:
- Tek bir etken maddeye değil
- çoklu sinerjik içerik kombinasyonuna dayanır
İçerik Etkileri
1. Çinko Oksit (Zinc Oxide)
Etkisi:
- Yara iyileşmesini hızlandırır
- Antibakteriyel etki gösterir
- Cilt bariyeri oluşturur
Bilimsel kanıt:
- Randomize kontrollü çalışmada:
Topikal çinko oksit inflamasyonu azaltır ve yara iyileşmesini hızlandırır - Mekanizma:
Hücre çoğalmasını ve epitelizasyonu artırır
2. Aynısefa (Calendula officinalis)
Etkisi:
- Kas gevşetici
- Anti-inflamatuar
- Doku yenileyici
- Antimikrobiyal
Bilimsel kanıt:
Calendula içeren formülasyonların
Düz kaslarda spazmı çözdüğü, yanık ve yara iyileşmesini hızlandırdığı gösterilmiştir
3. Sarı Kantaron Yağı (Hypericum perforatum)
Etkisi:
- Yara iyileştirici
- Antibakteriyel
- Sinir uçlarında rahatlatıcı
Özellikle fissürdeki yanma ve hassasiyeti azaltmada önemli
4. Papatya Yağı (Matricaria recutita)
Etkisi:
- Anti-inflamatuar
- Spazm azaltıcı
- Yatıştırıcı
Anal bölgede tahrişi azaltır
5. At Kestanesi Ekstresi (Aesculus hippocastanum)
Etkisi:
- Dolaşımı artırır
- Ödem azaltır
- Venöz tonusu destekler
👉 Bölgesel kan akımını artırarak iyileşmeyi destekler
6. Pantenol (Provitamin B5)
Etkisi:
- Hücre yenilenmesini hızlandırır
- Nemlendirici
- Doku onarımını artırır
🔬 Bilimsel veri:
👉 Pantenol içeren kremler
doku yenilenmesini artırır ve epitel iyileşmesini destekler
7. Allantoin
Etkisi:
- Hücre proliferasyonunu artırır
- Tahrişi azaltır
- Yumuşatıcı etki
Fissür yüzeyinin kapanmasını destekler
8. Meyan Kökü (Glycyrrhiza glabra)
Etkisi:
- Anti-inflamatuar
- Antioksidan
- İyileştirici
Kortizon benzeri doğal etki gösterir
9. Karanfil Yağı (Eugenia caryophyllus)
Etkisi:
- Lokal anestezik etki
- Antimikrobiyal
Ağrı kontrolüne katkı sağlar,ilkel çağlardan beri bölgesel uyuşturma ve ağrı kesici olarak kullanılmaktadır.
10. Lanolin & Sıvı Parafin
Etkisi:
- Koruyucu bariyer oluşturur
- Nem kaybını önler
- Mekanik travmayı azaltır
Dışkılama sırasında çatlağın tekrar açılmasını engeller
11. Borik Asit
Etkisi:
- Antiseptik
- Hafif kurutucu
Bilimsel veri:
Borik asit içeren topikal preparatlar
lokal antiseptik etki sağlar ve enfeksiyon riskini azaltır
12. Yardımcı Bileşenler
- Ceteareth-12 → emülsifiye edici
- Phenoxyethanol → koruyucu
- Ethylhexylglycerin → antimikrobiyal destek
Anuflex Nasıl Etki Eder?
Anuflex tek mekanizma değil, 4 farklı etkiyi aynı anda hedefler:
1. Yara iyileşmesi
- Çinko oksit
- Pantenol
- Allantoin
Hücre yenilenmesi hızlanır
2. İnflamasyon kontrolü
- Calendula
- Papatya
- Meyan kökü
Ağrı ve irritasyon azalır
3. Antimikrobiyal etki
- Çinko oksit
- Karanfil yağı
- Borik asit
Enfeksiyon riski düşer
4. Bariyer ve koruma
- Lanolin
- Parafin
Mekanik travma önlenir
Anal Fissürü Olan Nelere Dikkat Etmeli?
Anal fissür tedavisinde krem veya pomat kullanmak tek başına yeterli değildir.
Başarılı tedavi; ilaç + beslenme + tuvalet alışkanlığı + yaşam tarzı değişikliği ile sağlanır.
1. Kabızlık Kontrolü
Anal fissürün en önemli nedeni:
sert dışkı ve zorlanma
Yapılması gerekenler:
- Günlük 25–35 gram lif tüket
- Bol su iç (günde 2–2.5 litre)
- Dışkıyı yumuşak tut
Önerilen gıdalar:
- Sebzeler (kabak, ıspanak, brokoli)
- Meyveler (armut, kayısı, incir)
- Tam tahıllar
- Yulaf
2. Kaçınılması Gerekenler
- Aşırı acı ve baharat
- Fast food
- Aşırı kahve
- Alkol
- Lifsiz beslenme
Bunlar kabızlığı artırır ve fissürü kötüleştirir
3. Tuvalet Alışkanlığı (Çok Önemli)
Doğru tuvalet davranışı:
- Tuvalet ihtiyacını erteleme
- Uzun süre klozette oturma telefon kullanma
- Zorlanma
İdeal süre: 3–5 dakika
4. Ilık Oturma Banyosu
Günde 1–2 kez, 10–15 dakika
Faydaları:
- Kas spazmını azaltır
- Ağrıyı hafifletir
- Kan akışını artırır
5. İlacın Doğru Kullanımı
- Doktorun önerdiği şekilde kullan
- Fazla sürmek = daha hızlı iyileşme değildir
- Düzenli kullanım çok önemli
Özellikle kas gevşetici kremler:
- Düzenli kullanılmazsa etkisi düşer
6. Zorlanmaktan Kaçınma
En büyük hata:
“Biraz zorlayayım çıksın”
Bu:
- Çatlağı büyütür
- Tedaviyi bozar
7. Stres ve Kas Spazmı
Stres:
- Anal kasları kasar
- İyileşmeyi geciktirir
Öneri:
- Yürüyüş
- Hafif egzersiz
- Uyku düzeni
8. Hareketli Yaşam
- Uzun süre oturmak ❌
- Günlük yürüyüş ✔
Kan dolaşımını artırır → iyileşme hızlanır
9. Ek Destekler
- Gerekirse lif takviyesi
- Probiyotikler
- Yumuşatıcı şuruplar (doktor önerisiyle)
10. Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
- 2–3 hafta geçmezse
- Şiddetli ağrı varsa
- Kanama artarsa
Kronikleşmiş olabilir
En Sık Yapılan Hatalar
- Sadece krem kullanmak
- Kabızlığı düzeltmemek
- Tuvalette zorlanmak
- İlacı düzensiz kullanmak
Akademik Referanslar
- Randomised controlled trial shows that glyceryl trinitrate heals anal fissures
👉 Randomize kontrollü çalışmada, topikal gliseril trinitratın anal fissürleri iyileştirdiği ve cerrahiye alternatif olabileceği gösterilmiştir.
- Glyceryl trinitrate ointment vs placebo in anal fissure (double-blind RCT)
👉 Çift kör plasebo kontrollü çalışmada, nitrogliserin grubunda iyileşme oranı (%46) plaseboya (%16) göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
- Topical nitroglycerin vs sphincterotomy randomized trial
👉 Nitrogliserin tedavisinin anal sfinkter basıncını düşürdüğü ve semptomları anlamlı şekilde azalttığı gösterilmiştir. - Topical Zinc Oxide and Wound Healing Study
Topikal çinko oksitin inflamasyonu azaltarak epitelizasyonu hızlandırdığı ve yara iyileşmesini anlamlı şekilde desteklediği gösterilmiştir.
Çinko oksit, hücre proliferasyonunu artırarak cilt bariyerini güçlendirir ve doku onarım sürecini hızlandırır.
Calendula officinalis içeren preparatlar, antiinflamatuar etkileri sayesinde yara iyileşme süresini kısaltmaktadır.
Pantenol ve bitkisel içerikler, epidermal yenilenmeyi artırarak hasarlı dokunun daha hızlı iyileşmesine katkı sağlar.
