Boğazınızda sürekli bir şey takılmış gibi hissediyor musunuz? Su içmenize rağmen geçmeyen, yemek yerken bazen azalan ama gün içinde tekrar ortaya çıkan bu his oldukça rahatsız edici olabilir. Pek çok kişi bu durumu “boğazımda yumru var”, “boğazımda lokma kaldı”, “boğazımda yabancı cisim var” veya “sanki boğazım düğümleniyor” şeklinde tarif eder.
Tıp dilinde bu tablo Globus hissi (Globus sensation veya Globus pharyngeus) olarak adlandırılır. Gerçek yutma güçlüğünden (disfaji) farklıdır. Globus hissinde kişi boğazında takılma hissi yaşar ancak çoğu zaman yiyecek ve içecekleri normal şekilde yutabilir. Bununla birlikte bazı hastalarda bu his, reflü, tiroit hastalıkları, yemek borusu hastalıkları veya nadiren ciddi hastalıkların ilk belirtisi de olabilir. Bu nedenle uzun süren veya alarm belirtileriyle birlikte görülen şikâyetlerin mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
Boğazda Takılma Hissi Nedir?
Boğazda takılma hissi, boğazda fiziksel olarak bir cisim bulunmamasına rağmen kişinin sürekli veya aralıklı şekilde boğazında bir yumru, baskı veya yabancı cisim varmış gibi hissetmesidir.
Hastalar bunu farklı şekillerde ifade edebilir:
- Boğazımda lokma kaldı.
- Sanki hap takılmış gibi.
- Boğazım daralmış gibi hissediyorum.
- Sürekli boğazımı temizlemek istiyorum.
- Yutkununca bir şey sürtüyor.
- Boğazım düğümleniyor.
- Boynumda baskı var.
Globus hissi tek başına bir hastalık değildir; altta yatan bir durumun belirtisi veya bazen fonksiyonel bir bozukluğun sonucu olabilir.
Boğazda Takılma Hissi ile Yutma Güçlüğü Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu iki durum sıklıkla karıştırılır.
| Globus (Takılma Hissi) | Gerçek Yutma Güçlüğü (Disfaji) |
| Sürekli yumru hissi vardır | Yiyecek gerçekten geçmez |
| Su içerken çoğu zaman rahatlar | Su bile zor geçebilir |
| Ağrı genellikle yoktur | Ağrı olabilir |
| Çoğu zaman yemek yerken azalabilir | Yemek yerken belirginleşir |
| Çoğu hastada ciddi hastalık yoktur | Mutlaka araştırılması gerekir |
Gerçek yutma güçlüğü varsa yemek borusu hastalıkları, nörolojik hastalıklar veya tümörler açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Boğazda Takılma Hissinin En Sık Nedenleri
Bu şikâyete yol açabilecek nedenler oldukça fazladır. Aşağıda en önemli nedenler yer almaktadır.
1. Laringofaringeal Reflü (Sessiz Reflü)
En sık nedenlerden biridir.
Mide asidinin boğaza kadar ulaşması sonucu;
- boğaz tahrişi
- ses kısıklığı
- sürekli boğaz temizleme ihtiyacı
- kuru öksürük
- takılma hissi
gelişebilir.
İlginç olarak birçok hastada mide yanması hiç olmayabilir. Bu nedenle “sessiz reflü” olarak da adlandırılır.
Belirtiler:
- Sabah ses kısıklığı
- Sürekli balgam hissi
- Boğaz temizleme ihtiyacı
- Öksürük
- Ağız kokusu
- Boğazda yanma
Tedavi:
- Kilo verme
- Gece geç yemek yememek
- Asit baskılayıcı ilaçlar (uygun hastalarda)
- Diyet düzenlenmesi
- Sigaranın bırakılması
2. Gastroözofageal Reflü (GERD)
Klasik mide reflüsü de boğazda takılma hissine neden olabilir.
Belirtileri:
- Göğüste yanma
- Ağza acı su gelmesi
- Geğirme
- Yemek sonrası rahatsızlık
- Boğazda takılma
3. Kronik Farenjit
Uzun süreli boğaz iltihabı;
- sürekli tahriş
- kuruluk
- yabancı cisim hissi
oluşturabilir.
Nedenleri:
- Sigara
- Ağızdan nefes alma
- Kirli hava
- Reflü
- Alerji
4. Geniz Akıntısı
Sinüzit veya alerji nedeniyle boğaz arkasına sürekli mukus akması;
- boğaz temizleme
- öksürük
- takılma hissi
oluşturabilir.
5. Tiroit Hastalıkları
Büyümüş tiroit bezi veya tiroit nodülleri yemek borusuna ve soluk borusuna baskı yapabilir.
Belirtiler:
- Boyunda şişlik
- Yutkunurken rahatsızlık
- Baskı hissi
- Ses değişikliği
Büyük nodüllerde boğazda sürekli dolgunluk hissi gelişebilir.
6. Yemek Borusu Hastalıkları
- Özofagus darlıkları
- Akalazya
- Eozinofilik özofajit
- Özofagus spazmı
- Divertiküller
Bu hastalarda genellikle gerçek yutma güçlüğü de eşlik eder.
7. Boyun Kaslarında Gerginlik
Özellikle masa başında çalışanlarda;
- boyun kas spazmı
- uzun süre bilgisayar kullanımı
- yanlış duruş
boğaz çevresinde baskı hissine neden olabilir.
8. Anksiyete ve Stres
En sık görülen nedenlerden biridir.
Yoğun stres sırasında;
- boğaz kasları kasılır,
- kişi sürekli yutkunur,
- boğazında yumru varmış gibi hisseder.
Bu durum gerçek değildir ancak hissedilen rahatsızlık tamamen gerçektir. Stres azaldığında belirtiler hafifleyebilir.
9. Ağız Kuruluğu
Yetersiz tükürük;
- sürtünme hissi
- yutkunma sırasında rahatsızlık
- boğazda takılma hissi
oluşturabilir.
10. Nadir Ancak Önemli Nedenler
Daha seyrek görülen ancak mutlaka akılda tutulması gereken nedenler:
- Gırtlak kanseri
- Yutak kanseri
- Yemek borusu kanseri
- Boyun tümörleri
- Zenker divertikülü
- Boyun osteofitleri
- Eagle sendromu
- Tiroit kanseri
Bu hastalıklar özellikle alarm belirtileri eşlik ediyorsa araştırılmalıdır.
Hangi Belirtiler Varsa Gecikmeden Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz veya Gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır:
- Gerçek yutma güçlüğü
- Ağrılı yutma
- İstemsiz kilo kaybı
- Kan tükürme
- Sürekli ses kısıklığı
- Boyunda ele gelen kitle
- Tek taraflı boğaz ağrısı
- Sigara ve yoğun alkol kullanım öyküsü
- Şikâyetin haftalarca devam etmesi veya giderek kötüleşmesi
Bu bulgular ciddi bir hastalık anlamına gelmez; ancak mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
Op. Dr. Atilla KAYA
